[HF20251008:de_overbodige_mens_1]
Finalis voelt zich het meest thuis in de hondenmand van het onbenullige, lusteloze, zelfgenoegzame en cynische. In de positie van couch potato (of in zijn game chair) vind hij het banale perspectief van het weldoorvoede huisdier dat hij altijd had willen zijn. Daar is de wereld niet de zijne maar van iemand anders, namelijk die van zijn baas, god of leider; iets om te volgen, geen ster om zich op te oriënteren. Zijn onwerkelijke gezichtspunt ontslaat hem van elke verantwoordelijkheid, de noodzaak zelf te denken, de wil tot verandering, de levenslust die niet á la Oblomov wegzakt op een sofa. Als schoothond van de finale wereld taxeert finalis de toestand steevast als geruststellend. Zijn baas let wel op de zaak. In die toestand verzuimt finalis de waarneming van zijn rol in de wereld op zich te nemen omdat hij een hogere instantie veronderstelt die dat wel doet. Die houding (zelfs een waakse hond doet het beter) maakt hem feitelijk incapabel voor de positie waarin hij zich bevindt. In plaats van zichzelf ter hand te nemen laat hij zich leiden, maar dat zonder taken op zich te nemen. Hij is, als de romanfiguur van Gontsjarov, niet tot besluiten in staat en kan ook niet tot werkelijke actie overgaan. Finalis leeft niet, maar wordt geleefd en laat zich leven. Alle actie die hij onderneemt, berust op schijn, want de zaken die hij had moeten aanpakken (zichzelf, ecologische kwesties, etcetera) laat hij liggen of schuift hij voor zich uit. In dat laatste geval verhult hij zijn irrationeel uitstellen (procrastineren) door te verblijven in een hier-en-nu dat in werkelijkheid een daar-en-toen is. De achterliggende houding opent ook de finale poort tot het nihilisme, waarin de persoon afhankelijk is van erkenning, en het uitblijven ervan uitmondt in de tragische figuur van ‘de overbodige mens’, één van de historische wezenstrekken van homo finalis.
The text above is part of a preview of a book (in progress) by Leon Dessau, titled Homo Finalis.
More info on the mainpage.
Unless indicated, all imagery on this site is AI generated, prompted in 2025 by Leon Dessau
Images: creative commons / copyright on text by Leon Dessau
Leon Dessau 