[HF20251021:Finalis_als_catastrofe]
In de finale wereld is levensangst een ingebakken nevenproduct. Een rapport van de Britse Labour Force Survey, wees er op ‘dat tussen 2020 en 2021 stress, depressie en angst verantwoordelijk waren voor vijftig procent van alle werkgerelateerde gezondheidsproblemen in het Verenigd Koninkrijk.’ Wat daarin meespeelt is ‘(…) de angst om ontslagen te worden of te falen in een studie als gevolg van angsten. Deze overdreven negatieve focus heet catastroferen: een gedrag dat vaak gepaard gaat met angst.’*
Catastroferen ofwel doemdenken is uitgaan van het allerergste, terwijl de objectieve reden om te wanhopen meestal beperkt is. Het idee middenin een crisis te zitten is om die reden niet zelden zelf een onderdeel van de crisis van de verbeelding waar catastroferen mee gepaard gaat. Dezelfde negativiteit (vaak ten onrechte verwart met pessimisme) remt echter ook de mogelijkheid om onconventioneel en oplossingsgericht te denken. Utopische en dystopische denkbeelden vinden in die negativiteit eveneens hun tekort: ze gaan uit van het mank gaan van alternatieven voor de bestaande wereld, omdat de bestaande wereld ten onrechte wordt waargenomen als reëel, stabiel, harmonieus en houdbaar – wat aantoonbaar niet het geval is. Het bestaande is zelf slechts een aspect van contingentie, en wie dat begrijpt wil dat het bestaande zoveel mogelijk verandert – namelijk in de richting van het noodzakelijke en het afwerpen van levensangst. Het catastroferen is slechts de keerzijde van het accepteren van de bestaande orde en het accepteren van een verkramptheid die het bestaande wil fixeren – terwijl het bestaande disfunctioneel en instabiel blijft, zo lang als finalis bestaat.
*) Scott Dutfield, The Anti-Anxiety Handbook, 3de ed. 2004, Ned. vert. , p. 74
Leon Dessau 