[HF20251030:de_nucleaire_finale]
Waar van finalis minimale wereldvreemdheid verwacht had kunnen worden, eenvoudig omdat het feitelijke onderwerp volledig werelds is (zoals in het geval van de nucleaire bewapening), stuit het gebrek aan onmiddellijke tastbaarheid (noem het risico-perceptie) op een ontnuchterend onvermogen van de menselijke verbeeldingskracht, niet alleen eigen aan finalis, maar aan de mens zelf. Die denkt de situatie meester te zijn omdat de catastrofe zich nog niet voordoet. Op dit punt blijkt finalis maximaal wereldvreemd te kunnen zijn. De tragische dimensie van het spel dat hij hierin met zichzelf speelt, is zijn gebrek aan gogme: zijn naïeve aannames maken reëel spelinzicht onmogelijk.
Dat bleek wel toen het er op aankwam in de existentieel bedreigende situatie van een globale pandemie. Tijdens de pandemie van 2020 noteerde ‘een pleidooi tegen argeloosheid’: ‘Juist dit jaar viert West-Europa 75 jaar bevrijding, en dus ook 75 jaar van vrede, veiligheid en rust. Sinds de val van het communisme in 1989 is ook de laatste dreiging opgeruimd.’* Zelfs het overeind blijven en de proliferatie van nucleaire arsenalen en een oorlog in Oekraïne die begon met de vrijwillige ontwapening van dat land (Memorandum van Boedapest, 1994) in ruil voor de garantie (in 2014 geschonden) dat Rusland de soevereiniteit van het land zou respecteren, kon de publieke opinie dus niet meer bereiken. De naïeve aannames van het nucleair pacifisme (prominent: ‘Kijk maar, dankzij die dingen is er vrede’) hadden ook de waakhonden van de democratische gezindheid in slaap gesust. Maar in de nucleaire kwestie ging het dan ook niet om een natuurlijke oorzaak van een mogelijke ontwrichting, maar om een zaak die geheel in menselijke handen lag. Precies daar lagen de risico’s. Niets daarvan drong door tot Poetin’s nucleaire sabelgekletter (een ijdele projectie van flagrante militaire onmacht op een onverschillig West-Europees publiek) waaronder het testen van een nucleaire torpedo die hele kustgebieden kan verwoesten door een radioactief besmette tsunami te veroorzaken, of de reactie daarop van de 47ste president van de Verenigde Staten, Donald Trump, die op 30 oktober 2025 een onmiddellijke hervatting van kernproeven aankondigde. Dat gebeurde 33 jaar na het vrijwillig moratorium dat de VS vanaf 1992 in acht nam, omdat zowel in Washington als in het Kremlin vanaf 1982 het besef begon in te dalen dat een nucleaire oorlog zou eindigen in onomkeerbare processen die de mensheid onmogelijk kan overleven – zoals Annie Jacobsen minutieus beschreef in haar Nucleair War, a Scenario.
*) Hoofdredactioneel commentaar NRC Handelsblad, 18 april 2020
Leon Dessau 