geestdrift zonder geest
[HF20251102:finaal_enthousiasme]
Om de angst- en treurmens in zichzelf niet onder ogen te hoeven zien, om de wanhoop die hij verbergt te kunnen blijven verbergen, zwelgt finalis in een geestdrift zonder geest. ‘Enthousiasme’, fanatiek ‘optimisme’ en hysterisch ‘positief in het leven staan’ – niet alleen in advertenties verkoopt de gedoemde mens dit slappe zelfbeeld van moeite hebben met de negativiteit die alle leven nu eenmaal aankleeft of eigen is. Waarom ook zou hij ontwaken uit de dronkenschap van feeërieke tover en feitenvrije verblinding, als de verdoving zo goed voelt? Een markant voorman van deze school was Norman Vincent Peale, een Amerikaans predikant uit een calvinistisch kerkgenootschap dat ooit begon als Dutch Reformed Church. Peale’s ‘zelfhulpboek’* kwam neer op een pleidooi voor ‘prent jezelf in dat je een succesnummer bent’. Niet alleen werd de man door Ronald Reagan voorzien van de hoogste civiele onderscheiding van de Verenigde Staten, hij zou ook vormende invloed hebben op de latere president Donald Trump, wiens ouders lid waren van dezelfde kerk. De radicaal-positieve zelfhypnose en belofte van instantgeluk door het negeren van de werkelijkheid stond homo finalis steeds op het lijf geschreven. De cultus bereikte haar hoogtepunt met Rhonda Byrne’s The Secret (2006) waarin een veronderstelde Law of Attraction (wet van aantrekkingskracht) occult vertaalde wat in de psychologie bekendstaat als het ‘Pygmalion‘- versus ‘Golem-effect‘, ofwel de sturende werking van sociale verwachting. De neoliberale privatisering van de moraal (uw problemen zijn aanpassingsproblemen) deed de rest. Hoezeer dit finale enthousiasme (‘Je kunt het!’) een karikatuur van zichzelf vormt, is te vernemen bij monde van de trumpiaanse prins Jared Kushner:
“Iets dat we vaak hebben gezien in de zwarte gemeenschap, die grotendeels democratisch is [d.w.z. geen aanhanger is van Trumps ‘republikeinse partij’, maar van Bidens ‘democratische partij’], is dat president Trumps politiek de politiek is die mensen kan verlossen van de problemen waar ze over klagen. Maar hij kan hen niet aan het succes helpen dat ze zelf niet willen.’**
*) Norman Vincent Peale, The Power of Positive Thinking. 1952
**) ‘One thing we’ve seen in a lot of the Black community, which is mostly Democrat, is that President Trump’s policies are the policies that can help people break out of the problems that they’re complaining about. But he can’t want them to be successful more than they want to be successful.” – Jared Kushner, gecit. bij Fox News, 26 oktober 2020.
The text above is part of a preview of a book (in progress) by Leon Dessau, titled Homo Finalis.
More info on the mainpage. Unless indicated, all imagery on this site is AI generated, prompted in 2025 by Leon Dessau
Images: creative commons / copyright on text by Leon Dessau
Leon Dessau 