Prompt of AI-generated image above: ‘Homo finalis as Uebermensch’ (2025, nov 8) by Leon Dessau
[HF20251108:homo_finalis_en_de_Untermensch]
De finale held is uitgeblust, opgebrand, lijdend onder een beperkte missie of gebrek aan vooruitzicht. Omdat er geen goden meer zijn, is hij een wreker, maar zonder de noodzakelijke energie die een wraakengel toekomt. Verzoening en wraak kan hij nauwelijks uit elkaar houden. Immers: anders dan de oude wreker gaat het hem niet over oorzaken, consequenties en metafysica, maar om dagkoersen. Het gaat erom wie tot winnaar uitgeroepen wordt. De finale held lijkt vooral zichzelf te willen overtuigen van zijn bestaansrecht en is in zijn pogingen weinig van zichzelf overtuigd. Waarom ook? De finale held heeft niets te melden, behalve zijn kennelijke heldhalftigheid, dat wil zeggen zijn heldhaftige pose. Zelden zal een menstype zo zelfverzekerd en vol van zichzelf zijn geweest, en tegelijkertijd zo leeg en inhoudsloos: finalis is de meester van de pose. Theoriën en oordelen zijn voor finalis even abject als beoordelingsvermogen en verbeeldingskracht: elke gedachte en ieder oordeel is op voorhand verdacht, want episodisch, transactioneel en ad hoc. Oordeel is bij voorbaat uitbesteed aan opiniemakers, influencers of andere kleine goden van de goede smaak die vooral op zoek zijn naar de sensatie van de natte scheet, een geluid dat iedereen betrekt in de banale sfeer van achterklap en wegzetten, een sfeer die bij domheid hoort en maar zelden bij humor. Waarom begrip of doorgronden? Humor gaat over het hanteren van die vragen, maar finalis erkent het begrijpen en de grond niet eens: alles is even grondeloos en onbegrijpelijk. Hij bepaalt niet zelf zijn spelbord, maar is speler volgens een vooraf gegeven spel. Alleen de dagkoersen van banale opinies of de hapklare brokken met data en plaatjes tellen nog, want die vermoeien het verstand niet. Finalis accepteert alleen door de goegemeente gecertificeerde denkbeelden, vooral waar het gaat om het doorgronden van wàt er op het spel staat. Voor finalis staat alleen zijn eigen ego of zelfbelang of de welriekendheid van zijn tribale nestgeur op het spel. Hij controleert die binnen een gespeelde wereld, zijn wereld. Wat daarbuiten ligt, interesseert hem niet in het minst. Echte nieuwsgierigheid is hem vreemd. Wel is hij de mens die vraagt om een moreel oordeel over ‘goede’ mensen en ‘slechte’ mensen. Dat fenomeen is niks nieuws, maar werd door de Franse Revolutie uit de religieuze context getrokken. In dat opzicht heeft Nietzsche zijn ‘Uebermensch’ onvoldoende doordacht: zijn uebermensch is wel degelijk een hiërarchische deugdmens en niet eenvoudig een in de toekomst te verwachten gestalte. Met de term ‘Untermensch’ bedoelde Nietzsche een evolutionair voorstadium van het mensengeslacht, overigens zonder dat stadium neerbuigend als minderwaardig te connoteren. Maar voor finalis (en overigens ook voor Theodor Herzl*) is de Untermensch wel degelijk een ‘mindere’ en ‘slechte’ mens. Finalis denkt immers niet echt evolutionair, maar hiërarchisch, ook al beleeft hij wel degelijk plezier aan de overgangsfiguur, de decadent en de renegaat – vooral als hij het idee heeft dat hij niet in een lachspiegel kijkt.
Gevraagd aan de AI-imagerytool van WordPress komt die (wat betreft het verschil tussen homo finalis in de hoedanigheid van Uebermensch en Untermensch) nogal verrassend tot de conclusie dat de laatste vooral meer op een technologisch embeded mens lijkt, wiens menselijke karaktertrekken zich beperken tot de contouren. De Uebermensch verschijnt als een ninja on steroïds.
*) De grondlegger van het zionisme, Theodor Herzl, gebruikte het woord “Untermenschen” wèl in pejoratieve zin.
Prompt of AI-generated image below: ‘Homo finalis as Untermensch’ (2025 nov 8) by Leon Dessau
The text above is part of a preview of a book (in progress) by Leon Dessau, titled Homo Finalis.
More info on the mainpage.
Unless indicated, all imagery on this site is AI generated, prompted in 2025 by Leon Dessau
Images: creative commons / copyright on text by Leon Dessau
Leon Dessau 