‘All you need in this life is ignorance and confidence. Than succes is sure.’ – Mark Twain
[HF20251208:finalis_in_goblin_mode]
Homo finalis leeft met talloze schaamtes en evenzovele illusies. Omdat zijn blik bepaald wordt door wegkijken, meent hij zichzelf te ervaren als illusie- en schaamteloos, en dus als schoft, maar hij verkoopt zichzelf als onschuldig slachtoffer van leugens die hij niet zou hebben doorzien.
Het finale wegkijken is dus getormenteerd en zelfpijnigend, niet werkelijk onthecht en cynisch of gevoelloos, hoewel het gevoelloosheid uitnodigt. Het is gericht op het verhullen van onmacht en lafheid, en juist in dat verhullen toont hij zichzelf als een onbenul; wezenloos, onzeker, onmachtig, afleidbaar door pietluttigheden, beuzelarijen, kleine verleidingen en grote onzin.
Juist als het karakter vraagt om de ellende te doorgronden, kijkt hij ervan weg; in tijden van crisis weigert hij nog langer verontrustend nieuws tot zich te nemen. Dit vermijdingsgedrag lijkt op dat van de nazi-meelopers en de homo sovieticus. Men verdraagt de eigen onmacht niet, maar acht opstand daartegen als bij voorbaat zinloos. De neerslachtigheid die daarmee vermeden wordt, verdwijnt uiteraard niet, maar gaat zogezegd onder de huid zitten en voedt daar een groeiend onbehagen, een nerveuze reactie op ongewenste druk die zijn uitweg zoekt in depressie of agressie. De bijbehorende excuses (ik deed niet mee, wist van niks, had mijn eigen leven) zijn dermate verinnerlijkt dat finalis er zelf in is gaan geloven. Dat laatste maakt homo finalis tot de overgangsfiguur die hij is: hij heeft geen enkele reden om in zichzelf te geloven. Zijn favoriete stijlvorm is de schuld en het slechte geweten, het afschuiven van verantwoordelijkheid op anderen, desnoods verhuld als vermeend, pro forma geuit respect. De grondtoon van zijn wereld wordt daarmee onvermijdelijk neerslachtig en gevuld met zelfhaat.
Finalis zou finalis niet zijn als hij daar niet van weet te genieten. In 2022 verkoos de Oxford Dictionary de term goblin mode tot term van het jaar. Het omschreef die zombiëske boertigheid als ‘onbeschaamd genotzuchtig, lui, slordig of hebzuchtig, meestal op een manier die sociale normen of verwachtingen verwerpt’. Hier wordt het finale wegkijken giftig: het verandert in ergens mee weg kunnen komen. Die goblin mode by proxy kent een agressief aspect dat zijn belichaming vond in de historische figuur Donald Trump: de grenzen aftasten van waar je mee weg kunt komen.
The text above is part of a preview of a book (in progress) by Leon Dessau, titled Homo Finalis.
More info on the mainpage.
Unless indicated, all imagery on this site is AI generated
Images: creative commons / © Leon Dessau 2025
Leon Dessau 