I’m loving it: de obesitas pandemie
[HF20251216-17:finalis_en_de_obesitas_pandemie]
Finalis en de industrialisatie vallen intiem met elkaar samen; intiemer dan finalis waagt aan te nemen.
Een onderdeel van die intimiteit wordt geleverd door de voedingsmiddelenindustrie. Met de industriële revolutie werd ook de voedselproductie gerevolutioneerd. Suiker, eerst gewonnen uit suikerriet dat door extreem hard werk op tropische plantages kon worden gewonnen, werd vervangen door gerafineerde suiker, gewonnen uit machinaal geoogste suikerbieten – wat een belangrijke bijdrage leverde aan het afschaffen van de slavernij op de suikerrietplantages.
De industriële productie van voedsel kwam in handen van bedrijven die vooral gericht waren (en zijn, uiteraard) op een financieel winstoogmerk. De bedrijven zouden uitgroeien tot enorme conglomeraten. Unilever, Heinz, Danone en Nestlé kwamen tot hun omvang niet door uitstekende spullen te leveren, maar door marketing, voedselbewerking, verpakkingstrucs en het behalen van logistiek voordeel. Vanwege de gunstige prijs- kwaliteitverhouding kon de klant zich daarmee verenigen, dat was het pact. Gaandeweg werd finalis trots op de eigen misdaden tegen de keuken. Er ontstond een voedselomgeving waarin de mens werd blootgesteld aan verleidingen waar hij geen weerstand aan kan bieden omdat de primaire smaken (vet, suiker, zout, umami) nu eenmaal verbonden waren met schaarste en evolutionair voordeel. Marketing en financieel winstoogmerk ondersteunden die industriële voedselomgeving. De voedingsmiddelenindustrie drogeert zijn afnemers en zadelt ons op met Polysorbate 80, carboxymethyl cellulose, carrageenan, maltodextrine en andere emulgatoren en stabilisatoren die ons voedsel consistent en bewaarbaar moeten houden, omdat dat past in het verdienmodel van supermarktketens. Het voedsel is dus gecorrumpeerd door overwegingen die niets met voedingswaarde te maken hebben, maar des te meer met het ondermijnen van onze natuurlijke spijsvertering en gezondheid. De gedenaturaliseerde producten waarmee de voedingsindustrie de supermarkt zou vullen, leken het leven meer genot en gemak te willen verschaffen en dankzij de Codex Alimentarius (het grote geschenk van de Donaumonarchie aan de wereld) ook de voedselveiligheid te vergroten, maar ten koste van de gezondheid van de consument. Want let wel: zeventig procent van het huidige westerse assortiment bestaat uit bewerkt, enigszins houdbaar gemaakt voedsel zoals ontbijtgranen, diepvriespizza’s, kant-en-klaarmaaltijden, maar ook babyvoeding en vleesvervangers. Emulgatoren, bindmiddelen, kleurstoffen en andere toevoegingen zoals gerehydrateerde soja-eiwitten zijn te vinden in eindeloos veel producten met de bedoeling ze aantrekkelijker te maken voor onze zintuigen. Toch schaden ze de gezondheid, zeker als dezelfde toegevoegde ‘hulpstoffen’ zoals suikers steeds weer terugkeren. De economische winstmaximalisatie-op-korte-termijn wordt hier geconfronteerd met de zeer tastbare werkelijkheid van de lichamen, en de verblinding van de menselijke geest. De epidemie van obesitas en andere kwalen blijkt sterk afhankelijk van de mate van fabrieksbewerking, en dit is slechts één aspect. Met de consumptie van ultrabewerkt voedsel vergroot de consument risicofactoren zoals hoge bloeddruk die kunnen leiden tot een hart- of herseninfarct, zoals ontregelde waarden op het gebied van bloedsuikerspiegel, cholesterol en bloeddruk. In 2050 heeft naar verwachting 64 procent van de Nederlanders te lijden onder overgewicht. Daarin staat het land niet alleen. China’s Nationale Gezondheidscommissie waarschuwde in maart 2025 dat het land, als het geen actie onderneemt, in 2030 met de situatie wordt geconfronteerd dat 70 procent van de volwassenen en ruim 32 procent van de kinderen kampt met overgewicht of obesitas. Dit nieuwe normaal is het normaal van homo finalis: eten is een probleem, en als dat geen probleem is, dan moet dat tot een probleem gemaakt worden. Daarin lijkt de voedingsmiddelenindustrie tragisch op de mensen die zich tegen haar verzetten. Precies dat is de finale conditie: een labyrint van paradoxen, met in het midden zwendel. In die hang naar misleiding lijkt de finale wereld op de mislukte religies die hun stempel hebben gedrukt op vroegere werelden. Het is opvallend hoezeer uit die hoek weinig tot niets vernomen kon worden over, om maar wat te noemen, de obesitas-pandemie. Niet hoe de wereld veranderd kan worden, was daar het doel (terwijl toch precies dat het doel was van alle mislukte religies) maar hoe dat je zelf kon veranderen, konden worden veranderd, gehoorzaam gemaakt.
‘You ‘ll love it‘ (I’m loving it‘) – zoals McDonalds langst levende slogan luidt, is gericht op die verandering. Toch zou het hier niet om het voedsel bij uitstek van homo finalis handelen, als er niet de bijsluiter was die finalis ingeeft dat het hier gaat om een guilty pleasure, iets waarover het slechte geweten zegt dat je er niet van mag genieten. Die dubbele positie kenmerkt ook het finale rookgenot: je mag genieten, maar niet zonder het pijnlijke besef dat je er niet van mag genieten. De krankzinnige conclusie die daaruit volgt, is dat de ware opstandeling zich ten volle aan zijn genot overgeeft, in plaats van er tegen te vechten. Verboden genot is immers dubbel genot, en dat geldt dubbel voor finalis. Ook hij geniet juist omdat het verboden is, èn hij bevestigt daarmee zijn bestaan als iemand die er eigenlijk al niet meer zijn mag. Dat laatste is een bron van werkelijk spiritueel genot.
The text above is part of a preview of a book (in progress) by Leon Dessau, titled Homo Finalis.
More info on the mainpage.
Unless indicated, all imagery on this site is AI generated, prompted in 2025 by Leon Dessau
Images: creative commons / copyright on text by Leon Dessau
Leon Dessau 