De finale afkeer van kinderen en leraren
[HF20251220:kinderhaat_en_de_leraar_als_professional]
Met verve verdedigt finalis zijn recht op kinderlijk gedrag en kinderlijk denken. En toch: hoe infantiel finalis zich ook voordoet, en hoezeer hij ook zegt van kinderen te houden: uit zijn wereld spreekt kinderhaat. Waarom ook kinderen, als er dan toch geen toekomst is? De finale kinderhaat gaat zover dat hen de volwassenheid wordt ontzegd zodra ze biologisch gezien volwassen worden: ze dienen maar thuis te blijven wonen. Nergens kan echt gespeeld worden – daarvoor zijn games uitgevonden. Spel en spelen – zaken waarin kinderen zichzelf kunnen ontdekken – zijn beperkt tot franje, of uitsluitend beschikbaar indien strikt gereglementeerd. De ontdekking van de doelloze en regelvrije ruimte, het grootste geschenk dat kinderen gegeven kan worden (vergeet al het speelgoed, alle snoep), wordt kinderen onmogelijk gemaakt als ze worden behandeld als producten in een leerfabriek. Dat laatste is het resultaat van vormen van onderwijs waarin leraren de vrijheid en ruimte ontnomen wordt om te doen waar leraren goed in zijn. De overdracht van medemenselijkheid, inzichten en vaardigheden tussen de generaties wordt in die gevangenis systematisch verstikt. Dat betekent ook dat finalis juist in de vroege levensfase met zichzelf geconfronteerd wordt en voelt hoe de innerlijke mens als een gevangene aan de kettingen rammelt.
Kinderen zijn voor finalis een onderdeel van zijn zelf-domesticering. Aangezien er geen toekomst of levensdoel is, is een kind dus onderdeel van een systeem dat vooral dient tot zelfvernietiging, en het voorspel daarop, de mentale automutilatie die we van homo finalis kennen. Kinderen wordt niet gevraagd wat ze willen leren, men leert hen wat van hen gevraagd wordt en dwingt hen in een toevallig klassikaal parcours, ook als dat anders kan. De leraar, in dienst genomen om van de leergang productie te maken (want eerst dan is hij een ‘professional’), kan in dit opzicht geen kant op, want ook hij wordt voortdurend beoordeeld en getoetst – dat alles op basis van een gebrek aan vertrouwen in het fenomeen ‘leraar’ zelf. Einstein wees er terecht op dat het vertrouwen in het gezag van leraren in een dergelijke omgeving verdwijnt. Maar ook de sterkste krachten in de opgroeiende mens worden erdoor ten gronde gericht, gefnuikt, beschadigd.
Het vormende onderwijs levert bovendien een voorbereiding op de professionele attitude.
Die houding stelt: je hoeft de cliënt niet tevreden te stellen, maar alleen te geven wat hij nodig heeft. Om dat vast te stellen, is echter leiderschap nodig. Maar hoe wordt leiderschap geleerd of in een schoolse situatie een leeromgeving? Humboldt (de broer van) maakte een onderscheid tussen vorming (Bildung) en vakopleiding, maar ook de meer algemeen vormende Bildung binnen het bestek van de geesteswetenschappen levert onvoldoende voorbereiding op leiderschap. Het leert bijvoorbeeld de neoliberale gedachte ‘je hoeft de cliënt niet tevreden te stellen, maar alleen te geven wat hij nodig heeft’ terwijl niet duidelijk is hoe de beslissing valt over wat iemand nodig heeft. De vakman met zijn artisinale ethos en savoir-faire verdiept zich juist in wat de cliënt nodig zou kunnen hebben door recht te doen aan het geleverde. In dat laatste huist een rechtvaardigheidsbeginsel (in de oorspronkelijke zin van recht-doen-aan) terwijl het geleverde daarbij uitdrukkelijk in het midden staat. Finalis overziet dit niet. De gouden brug tussen Bildung en savoir-faire staat bij hem op instorten, want alle kennis heeft hij al uitbesteed aan een extern, technologisch agentschap in de vorm van zijn nieuwe vuistbijl, de smartphone. Waar de oude vuistbijl een bezit was dat ten dienste stond van de eigenaar, neemt de nieuwe bezit hem in bezit. Het snijdt niet door de prooi, maar kerft tekens in de jager. De nieuwe maakt kinderen en jongvolwassenen niet slimmer, maar levert ze sluipenderwijs over aan breinrot. (zie 61)
The text above is part of a preview of a book (in progress) by Leon Dessau, titled Homo Finalis.
More info on the mainpage.
Unless indicated, all imagery on this site is AI generated, prompted in 2025 by Leon Dessau
Images: creative commons / copyright on text by Leon Dessau
Leon Dessau 