2026 januari 19
[HF 20260119:de-zorgeloze-pessimist]
De gedachte dat homo finalis finalis occidentalensis, de huidige westerse editie van de soort, verdrinkt in pessimisme, berust op onjuiste waarneming. Het klopt dat het menstype in een mentaal-existentiële crisis verkeert, zeker waar die volhardt (‘terugvalt’) in zijn vroegere imperialisme en kolonialisme.* Noordwest-Europa, toch de bakermat van homo finalis, levert volgens het wereldgeluksrapport niettemin de top tien van alle 193 landen; Nederland stond in 2019 op de vijfde plaats. Het kan niet ontkend worden dat dit samenhangt met economische omstandigheden: de Benelux** heeft zelfs dezelfde economische omvang als de autoritair geleide Russische Federatie, waarvan de bevolking toch veel groter is. Finalis zegt zich zorgen te maken over de ecologische toekomst en zegt pessimistisch te zijn over de toekomst, maar de gedragsmatige realiteit weerlegt dat. Het lijkt finalis in werkelijkheid niet of nauwelijks te kunnen schelen welke ecologische toekomst op hem wacht. Hij is tenslotte de Laatste Mens. Waar hij zich zorgen over maakt, is dat hij privileges verliest.
Voor de rest schuift hij zijn problemen letterlijk af op de bewoners van minder begunstigde delen van de wereld, die hun versie van homo finalis leveren. Zij zien de toekomst gunstig in, terwijl uitgerekend zij het meest de navrante gevolgen zullen ondervinden van de manier waarop ze gebruikt worden. Hoe naïef om dan schamper te doen over het pessimisme van de geprivilegieerden.
En het moet gezegd worden: ik deel dat pessimisme niet, hoezeer ik ook Cioran’s humanistische pessimisme met betrekking tot de menselijke soort deel. Het is jammer dat de man niet meer leeft, want dan hadden we samen kunnen lachen over mijn ‘belediging’ aan zijn adres.
In wezen heeft Cioran de mensheid altijd veel hoger gehad dan het menselijk individu doorsnee verdiende, vandaar zijn mysantropische misnoegen.
*) De Verenigde Staten en Rusland zijn geheel door eigen toedoen in een diepe mentaal-existentiële crisis zijn belandt. Slechts enkele tekenen: de Russisch-Orthodoxe kerk heeft afscheid genomen van de patriarch te Constantinopel, en in Amerika omschreef een gezaghebbend wetenschapper de situatie in Nature als ‘The attack on science must be seen as one component of a larger attack on information, on facts, on independent analysis’.
**) De Benelux (Nederland, België en Luxemburg) kan beschouwd worden als de staatskundige opvolger van de oude Lage Landen – wat nog niets zegt over alle psychogeografische verbindingen tussen Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië; Spanje en Italië; een bijbels Egypte en Jeruzalem,;de noordelijke (Hanseatische) route; alle sporen van het imperialistische en koloniale verleden over de gehele wereld, van New Zeeland (de naam alleen al) tot Korea en Japan, Brazilië en Kongo, New York en Indonesië, Zuid-afrika, enzovoorts.
The text above is part of a preview of a book (in progress) by Leon Dessau, titled Homo Finalis.
More info on the mainpage.
Unless indicated, all imagery on this site is AI generated, prompted in 2025 by Leon Dessau
Images: creative commons / copyright on text by Leon Dessau
Leon Dessau 