de schijnrijkdom van homo finalis
[HF20260126-28:diepe-corruptie]
Volksmennerij (‘populisme’) is het resultaat van falend leiderschap. Dat laatste is het resultaat van gepriviligeerden (‘elites’) die zich alleen nog maar om zichzelf bekommeren, en in die zin tekort schieten in hun verplichting om chaos te bestrijden. Waar zwakke elites de aanblik van chaos zelf bestrijden, hebben sterke elites een open oog voor chaos, zodat ze weten wat ze te bestrijden hebben, en wat niet. Hier komt het fenomeen ‘diepe corruptie’ om de hoek: het is de belangrijkste oorzaak voor falend leiderschap. Waar gebruikelijke corruptie neerkomt op omkoping en positioneel spel, corrumpeert ‘diepe’ corruptie (invasief, persistent) bepaalde zaken door ze oneigenlijk te verbinden met andere zaken waar ze niks mee van doen hebben. Meestal draait het om geldelijk gewin of het behalen van voordeeltjes en het vermijden van mogelijke negatieve repercussies op korte of middellange termijn, ten koste van de langere termijn. Een eigenaardigheid van die corruptie is dat het niet zelden een beroep doet op hogere machten, zoals ‘de onzichtbare hand van de markt’, die mogelijke nadelen voor de langere termijn wel zal compenseren.
In de zaak ‘diepe corruptie’ versus planetaire cultuur gaat het om een fatale combinatie van kortetermijndenken en lagere gewinzucht die alleen op de beperkte belangen van toch al geprivileerde entiteiten betrokken is. Een andere term voor die combinatie is ‘falend leiderschap’. In plaats van de planetaire cultuur die zich uit de steigers werkt te versterken, worden deelbelangen versterkt; in plaats van het draagvermogen van aardse ecosystemen te beschermen, worden ze ondermijnt. Regelgeving wordt niet als wil tot macht herkent, maar terzijde geschoven om plaats te maken voor het recht van de sterkste. Dat laatste roept als vanzelf een even destructieve tegenkracht op: die van de anarchie en de chaos. Homo finalis is het type mens dat dit allemaal laat gebeuren.
Niet alleen is zijn verzet futiel en hooguit symbolisch; hij ziet geen diepe corruptie, begrijpt het bestaan ervan niet eens. Woorden zijn voor hem opsmuck: ze betekenen niets. Als homo finalis betekenis wil, dan grijpt hij naar een medicijn uit de zingevingsindustrie. Die verdoving komt nog eens bovenop de aandachtseconomie waar hij aan overgeleverd is. wie zich tegen dat laatste wil verzetten, moet ervoor betalen, maar ook dat is een onderdeel van de aandachtseconomie. Wat finalis maar moeilijk kan bevatten, is dat hij is ondergedompeld in een schijnbare rijkdom die niet alleen inteert op de planeet, maar ook op zijn bestaan als mens. Waar zijn wereld van goud lijkt, gaat het in werkelijkheid om het materiaal waarmee in Zuidoost-Azië grote boeddhabeelden worden verguld: plastic, de favoriete materie van finalis.
The text above is part of a preview of a book (in progress) by Leon Dessau, titled Homo Finalis.
More info on the mainpage.
Unless indicated, all imagery on this site is AI generated, prompted in 2025 by Leon Dessau
Images: creative commons / copyright on text by Leon Dessau
Leon Dessau 