Severn Cullis-Suzuki, Greta Thunberg, Pablo Servigne
[HF20260225:collapsologie]
A flood myth or deluge myth is a narrative in which a great flood, usually sent by a deity or deities, destroys civilization, often in an act of divine retribution. Parallels are often drawn between the floodwaters of these myths and the primeval waters found in certain creation myths, as the floodwaters are described as a measure for the cleansing of humanity, in preparation for rebirth. Most flood myths also contain a culture hero, who represents the human craving for life.
Quoted from: Anna Püschel, Encyclopedia of the Uncertain – a meditation on doubt. 2024, p. 385
Finalis wil niet al te slecht ten ondergaan. Volgens de antieke en klassieke culturele blauwdruk moeten enkele uitverkorenen overleven en opnieuw kunnen beginnen in een ‘gezuiverde’ toestand. De held die hierin voorgaat, is de na te volgen heer en meester. Dat heroïsch-messianistische sjabloon maakte zich in 2018 meester van een 15-jarige Zweedse scholiere, Greta Thunberg, die in ‘schoolstaking’ ging vanwege haar zorgen over de ecologische verwoestingen, en op 23 september 2019 de VN-klimaattop in New York toesprak in scherpe bewoordingen:
Dit is helemaal verkeerd. Ik zou hier niet moeten staan. Ik zou weer op school aan de andere kant van de oceaan moeten zijn. Maar komen jullie allemaal naar mij voor hoop? Hoe durf je! Je hebt mijn dromen en mijn jeugd gestolen met je lege woorden. En toch ben ik een van de gelukkigen. Mensen lijden. Mensen gaan dood. Hele ecosystemen zijn aan het instorten. We staan aan het begin van een massale uitsterving. En alles waar je over kunt praten, is geld en sprookjes van eeuwige economische groei. Hoe durf je! Al meer dan 30 jaar is de wetenschap glashelder. Hoe durf je weg te blijven kijken en hier te komen zeggen dat je genoeg doet, terwijl de benodigde politiek en oplossingen nog nergens te bekennen zijn. U zegt dat u ons ‘hoort’ en dat u de urgentie begrijpt. Maar hoe verdrietig en boos ik ook ben, ik wil dat niet geloven. (…) Je laat ons in de steek. Maar de jonge mensen beginnen je verraad te begrijpen. De ogen van alle toekomstige generaties zijn op jou gericht. En als je ervoor kiest om ons te laten mislukken, zeg ik dat we je nooit zullen vergeven. We laten u hiermee niet wegkomen. Hier, op dit moment, trekken we de grens. De wereld wordt wakker. En er komt verandering, of je het nu leuk vindt of niet.
De truc is natuurlijk dat men Greta Thunberg de verplichting tot verandering bij de ander laat leggen, zoals finalis zelf de verplichting tot verandering bij de jeugd legt, ‘want daar worden ze groot en sterk van’. Finalis schuift hoe dan ook door. Een kwart eeuw vóór Thunberg gaf een 12-jarige Canadese klimaatactiviste Severn Cullis-Suzuki een speech met vrijwel dezelfde boodschap op de Rio Earth Summit van 1992. VN-top in Rio.
De verbeeldingskracht die Homo Finalis nodig heeft om de andere oever te zien, wordt dus gegijzeld door de producten van de verbeeldingskracht waarmee de mens zich eeuwenlang op deze oever staande hield. De ‘ondergangskunde’ (collapsologie) van Pablo Servigne indachtig, gaat het dan ook niet om de ecologische en klimatologische crises, maar om de sociale ineenstorting die het onvermijdelijke gevolg is van die crises, en meer nauwkeurig: de crisis in de verbeeldingskracht die hieraan ten grondslag ligt. Amitav Ghosh meent in zijn The Great Derangement (2017): ‘(…) vergis je niet: de klimaatcrisis is een crisis van cultuur en dus van de verbeelding.’ Ons voorstellingsvermogen lijkt te falen waar het gaat om het vatten van de omvang en de impact van wat ons nadert.
Maar meer nog lijkt het te falen in het juiste begrip van onze culturele constitutie, en de plek van de verbeeldingskracht daarin. Dat is precies waar de anatomie van homo finalis over gaat. Zonder de gestalte van ‘de laatste mens’ is elke ondergangskunde zonder imaginaire diepte.
The text above is part of a preview of a book (in progress) by Leon Dessau, titled Homo Finalis.
More info on the mainpage.
Unless indicated, all imagery on this site is AI generated, prompted in 2025 by Leon Dessau
Images: creative commons / copyright on text by Leon Dessau
Leon Dessau 